En çok tartışılan ve yasaklanan yapıtlardan bazıları

Yasaklanan bir kitap mı okumak istiyorsunuz? Seçebileceğiniz bir yığın romanınız olabilir. Tarih boyunca edebi yapıtlara, hatta herkesin okuması gereken klasikleşmiş bazı yapıtlara dahi engel olunmuş ve sansür getirilmiştir. George Orwell, Willian Faulkner, Ernest Hemingway ve Toni Morrison gibi yazarların hepsi zaman zaman yapıtlarının yasaklandığını görmüştür.

Yasak getirilen kitapların sayısı bir hayli fazla ve edebi değerine hiç önem verilmeden yasaklanma nedenleri çeşitlilik göstermekte. Fakat seks içerikli, uyuşturucu kullanımı ya da şiddet içeren görüntüler daha az sıklıkla yasaklanmaktadır.  İşte Amerika Kütüphane Birliği’ne göre 20. Yüzyılda en çok yasak getirilen ilk 10 hikâye kitabı ve her birinin tartışmalı görülmesinin ufak nedenleri.

Muhteşem Gatsby, F. Scott Fitzgerald.

Fitzgerald’ın Caz Devri klasiği, tüm zamanların en çok yasaklanan kitaplarından biridir. Çapkın Jay Gatsby’ın ve aşık olduğu kadın Daisy Buchanan’ın öyküsüne, 1987 yılının son zamanlarında  “kitapta geçen cinsel ifadeler ve dil” sebebiyle Charleston’da Baptist Üniversitesi tarafından “engel getirildi”.

Çavdar Tarlasında Çocuklar, J.D. Salinger

Holden Caufield’ın olgunlaşmaya ilişkin bilinç akışı hikayesi ,genç okuyucular için uzun süredir tartışmalı bir konu olmuştur. Oklahoma’da bir öğretmen, 1960 yılında 11. Sınıfın İngilizce dersinde bu kitabı işlemesi sebebiyle işinden kovuldu. Dili (Holden bir yerde oldukça fazla küfür kullanıyordu) ve cinsel içeriği yüzünden çok sayıda okul yönetim kurulu tarafından yasak getirildi.

Gazap Üzümleri, John Steinbeck 

Mülteci Joad ailesinin hikâyesini anlatan John Steinbeck’in Pulitzer Ödüllü romanı, 1939 yılında piyasaya sürülmesinden beri hem yakılmış hem de yasaklanmıştır. Ayrıca Joadlar’ın varış yeri olan Kaliforniya’nın Kern ilçesinde de, ilçede yaşayan insanların yapıtı “müstehcen” ve karalayıcı bulması sebebiyle yasaklamıştır.

Bülbülü Öldürmek, Harper Lee

Scout ismindeki genç bir kızın görüşüyle anlatılan ve ABD’nin Güneydoğu eyaletlerindeki ırkçılığı anlattığı hikâyesi ile 1961 Pulizter Ödüllü roman, esasen ırkçılık içeren sözcüklerin de kullanıldığı dili sebebiyle yasaklandı. Amerikan Kütüphanecilik Birliği’ne göre, Indiana bölgesinde bulunan bir okul, 1981 yılında kitabı “başarılı bir edebiyat kisvesi altında kurumsallaşmış ırkçılık”ı temsil ettiğini iddia ettiği için bu yapıtı yasakladı.

Renklerden Moru, Alice Walker

Taciz, ırkçılık, kadına karşı şiddet ve seksi konu alan bu roman, 1982’de piyasaya sürülmesi ile beraber okul yönetim kurulları tarafından yasaklandı ve kütüphanelerden kaldırıldı. Bir başka Pulitzer Ödüllü roman Renklerden Moru, kendilerini Okullarda Kötü Kitaplara Karşı Olan Ebeveynler olarak adlandıran bir grup tarafından 2002 yılında Virginia’da yasaklanan onlarca kitaptan sadece biri.

Ulysses, James Joyce

Joyce’un başyapıtı olarak kabul edilen bilinç akımı destansı romanı, sadece eleştirmenlerin pornografik olarak görmesi sebebiyle yasaklanmadı ayı zamanda 500 baskısına New York posta yetkilileri tarafından hem el konuldu hem de yakıldı. Mesele mahkemeye taşındı, hâkim Ulysses’in özgün ve samimi anlatımı olan bir kitap olduğuna ve seks düşkünlüğünü tetikleyici bir etki içermediğine değinerek derhal serbest olmasına karar verdi.

Sevilen, Toni Morrison

Azad edilmiş köle Sethe’nin hikâyesine, şiddet sahneleri ve seksüel gereçler nedeniyle karşı çıkıldı. Kitap aynı zamanda 1988 yılında Pulitzer Ödülü aldı.

Sineklerin Tanrısı, William Golding

Issız bir adaya düşen bir grup okul çocuğunun hikâyesini anlatan bu kitap, kaba dili ve karakterlerin içerdiği şiddet dolayısıyla yasaklandı. “İnsanın, hayvandan başka bir şey olmadığını ima ettiği için sinir bozucu” bulunması gerekçesiyle, 1981 yılında Kuzey Carolina Lisesi’nde yasaklanmıştır.

1984, George Orwell

Orwell 1949 distopik romanını Sovyetler Birliği’nden sonra gelişen ciddi gördüğü tehditleri dile getirmek için yazmıştı. Buna rağmen, Florida’daki okullarda 1981 yılında “komünist yanlısı” olması ve açık bir şekilde cinsel konular içermesi” sebebiyle yasaklandı.

Lolita, Vladmir Nabokov

Nabokov’un 1955 yılında yazdığı orta yaşlı Humbert’ın Lolita diye hitap ettiği yeniyetme Dolores ile olan cinsel ilişkilerini konu alan romanı şaşılacak bir şekilde tepki çekti.

Fransa, İngiltere, Arjantin gibi birçok ülkede “müstehcen” diye, piyasaya sürüldüğü tarihten 1959 yılına kadar, Yeni Zellanda’da ise 1960 yılına kadar yasaklandı.

Yazar: Esther Lombardi
Çeviri: Ecem Yılmaz
Kaynak: thoughtco

Libido Dergisi’nde yayımlanan, Libido Dergisi yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır.

Yazar:

Libido Dergisi, psikanaliz, felsefe ve insan bilimleri alanlarında makale, deneme ve çevirileri içeren iki aylık bir psikanaliz dergisidir. Genel okur-yazar kitlede psikanaliz kuramlarına duyulan ilgilinin artması, psikanalizin yaygınlaşmasını amaçlamaktayız. Psikanaliz kuramlarına duyulan ilginin gelişmesi amacıyla farklı psikanaliz akımları hakkında en tutarlı akımları ve bilgileri okuyucu ile buluşturarak dergimizi ve psikanaliz hakkındaki Türkçe yazıları geliştirmeye çalışmaktayız.