Belirtileri, Tedavisi ve Paniği Aşmak İçin İpuçları

Panik atak, karşı konulmaz endişe ve korkunun aniden dalgalanmasıdır. Kalbiniz küt küt atar ve nefes alamazsınız. Hatta ölmekte olduğunuzu veya çıldıracakmış gibi hissedersiniz. Tedavi edilmediğinde panik atak, panik bozukluğuna ve diğer sorunlara neden olabilir. Hatta normal faaliyetlerinizden geri çekilmenize bile neden olabilir. Ancak panik ataklar tedavi edilebilir ve ne kadar çabuk yardım isterseniz o kadar iyi olur. Tedaviyle, panik atak belirtilerini azaltabilir veya ortadan kaldırabilir ve yaşamınızın kontrolünü tekrar kazanabilirsiniz.

Panik Atak Nedir?

Panik atak, beklenmedik, sizi güçsüzleştiren, hareketsiz hale getiren karakteriyle yoğun bir korku dalgası olarak tanımlanır. Hiçbir uyarı gelmeden, çoğunlukla birden vurabilir. Atağa sebep olan açık bir neden olmayabilir. Rahatladığınızda veya uyuduğunuzda bile ortaya çıkabilir.

Bir panik atak tek seferlik bir olay olabilir, ancak birçok kişi tekrar tekrar deneyimlemektedir. Nükseden panik ataklar genellikle özellikle önceden panik atağa sebep olmuş bir örnek olarak dönüm noktasından geçerken veya toplum arasında konuşurken gibi özel bir durumla tetiklenir. Genellikle, panik yaratan durum, tehlikeye atılmış olduğunuzu ve kaçamadığınızı düşündüğünüz durumdur.

Bir veya daha fazla panik atak yaşayabilirsiniz, sonunda gayet mutlu ve sağlıklısınızdır. Veya panik ataklarınız; panik bozukluk, sosyal fobi veya depresyon gibi başka bir bozukluğun bir parçası olarak ortaya çıkabilir. Sebep ne olursa olsun, panik ataklar tedavi edilebilirler. Belirtilerini ele almak için kullanabileceğiniz başa çıkma stratejileri ve ayrıca etkili tedavileri vardır.

Paula’nın Hikayesi
Paula altı ay önce ilk panik atağını geçirdi.  Ofisinde önemli bir iş sunumuna hazırlanıyorken, aniden yoğun bir korku dalgası hissetti. Ardından oda dönmeye başladı ve çıkaracakmış gibi hissetmeye başladı. Bütün vücudu titriyordu, nefesini tutamıyordu ve kalbi göğsünden çıkacakmış gibi atıyordu. Durumu geçene kadar masasını kavradı, ama onu derin bir şekilde sarsılmış olarak geri bıraktı.
Paula bir sonraki panik atağını üç hafta sonra geçirdi ve o günden beri artan sıklıkta geçiriyor. Atakla ne zaman ve nerede karşılaşacağını asla bilemiyor, birini toplum içindeyken geçirmekten korkuyor. Sonuç olarak, arkadaşlarıyla dışarı çıkmak yerine, işten sonra evde kalıyor. Ayrıca başka bir panik atak geçirme korkusuyla 12. kattaki ofisine kadar asansöre binmeyi reddediyor.

Panik Atak İşaretleri ve Belirtileri

Panik atak işaretleri ve belirtileri aniden ortaya çıkar ve genellikle tepe noktasına 10 dakika içinde ulaşır. Çoğu panik atak 20-30 dakika içinde sona erer ve nadiren bir saatten fazla sürer.

Nefes darlığı veya çok derin ve hızlı nefes alıp verme durumu
Kalp çarpıntısı veya hızlı kalp atışları
Göğüs ağrısı veya rahatsızlık hissi
Titreme veya sallanma
Boğulma hissi
Gerçek dışı veya çevreden kopma hissi
Terleme
Mide bulantısı veya mide rahatsızlığı
Baş dönmesi, sersemlemiş veya bayılmış hissetme
Uyuşukluk veya karıncalanma hissi
Sıcak veya soğuk çarpma hissi
Ölüm, kontrolü kaybetme ya da delirme korkusu

Panik ataklar genellikle evden uzaktayken vurur, ancak her yerde ve her zaman gerçekleşebilir. Mağazada alışveriş yaparken, sokakta yürürken, araba sürerken veya evde kanepede otururken olabilir.

Kalp Krizi mi Yoksa Panik Atak mı?

Panik atak belirtilerinin çoğu fizikseldir ve çoğu zaman bu semptomlar o kadar şiddetlidir ki kalp krizi geçirdiğinizi düşünebilirsiniz. Aslında panik atak yaşayan birçok kişi, hayatlarını tehdit eden bir rahatsızlık olduğuna inandıkları için ve buna yönelik tedavi almak için doktora veya acil servise tekrar tekrar giderler. Göğüs ağrısı, kalp çarpıntısı veya nefes darlığı gibi belirtilerin olası tıbbi nedenlerini ortadan kaldırmanın önemli olmasıyla birlikte, potansiyel bir neden olarak göz ardı edilen şey ise paniktir, başka bir şey değildir.

Panik Bozukluğunun Belirtileri ve Semptomları

Birçok kişi daha fazla olay veya komplikasyon olmadan panik atak geçirir. Sadece bir veya iki panik atak geçirdiyseniz, endişe etmek için çok az sebep vardır. Bununla birlikte, panik atak geçiren bazı insanların durumu panik bozukluğuna kadar ilerlemektedir. Panik bozukluğu, tekrarlanan panik ataklarla birlikte davranışta büyük değişikliklerle veya daha ileri atak geçirme konusunda sürekli endişeli olma hali ile tanımlanır.

Panik Bozukluğun Farkında Olma

Panik bozukluğu çekiyorsanız:

Belirli bir duruma bağlı olmayan sık ve beklenmedik panik atakları yaşıyorsunuz,

Başka bir panik atak geçirmekten endişe ediyorsunuz,

Daha önce panik atak geçirdiğiniz yerlerden kaçınma gibi nedenlerle farklı davranıyorsunuzdur.

Tek bir panik atak sadece birkaç dakika sürebilir, ancak bu deneyimin etkileri kalıcı bir iz bırakabilir. Panik bozukluğunuz varsa, tekrarlayan panik ataklarınızın duygusal olarak bir karşılığı olur. Ataklar sırasında hissettiğiniz yoğun korku ve dehşetin anısı, kendinize olan güveni olumsuz yönde etkileyebilir ve günlük yaşamınızda ciddi aksamalara neden olabilir. Sonunda bu, aşağıdaki panik bozukluk belirtilerine yol açar:

Beklenti Kaygısı – Panik ataklar arasında kendinizi rahat hissetmek yerine, endişeli ve gergin hissedersiniz. Bu endişe, gelecekte panik atak geçirme korkusundan kaynaklanmaktadır. Bu “korku korkusu” çoğu zaman mevcuttur ve son derece etkisiz hale getirilebilir.

Fobik Kaçınma – Bazı durumlardan veya ortamlardan kaçınmaya başlarsınız. Bu kaçınma, kaçınmakta olduğunuz durumun bir önceki panik atağa neden olduğuna inanılmasına dayanabilir. Veya bir panik atak geçirirseniz kaçışın zor olduğu ve yardım alamayacağınızdan emin olduğunuz yerlerden kaçınabilirsiniz. Aşırıya ulaştığında, fobik kaçınma, agorafobiye (açık alan korkusu) dönüşür.

Agorafobili Panik Bozukluk

Agorafobide geleneksel olarak halka açık yerlerden ve açık alanlardan korku duyulduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte, şu anda agorafobinin panik atakların bir komplikasyonu olarak geliştiği düşünülmektedir. Eğer agorafobik iseniz, kaçmanın zor ya da utanç verici olduğu yerlerde panik atak geçirmekten korkarsınız. Ayrıca, yardım alamayacağınız bir yerde panik atak geçirmekten korkarsınız.

Bu korkular yüzünden giderek daha fazla ortamdan kaçınmaya başlarsınız. Örneğin, alışveriş merkezleri veya spor alanları gibi kalabalık yerlerden kaçınmaya başlayabilirsiniz. Ayrıca arabalar, uçaklar, metrolar ve diğer seyahat şekillerinden de kaçınabilirsiniz. Daha ağır vakalarda, yalnızca kendinizi evinizde güvende hissedersiniz.

Her ne kadar agorafobi herhangi bir noktada gelişebilse de, genellikle ilk tekrarlayan panik ataklarınızdan bir yıl sonra ortaya çıkar.

Agorafobiniz Varsa Engel Olacağınız Durumlar veya Faaliyetler:

Evden uzakta olmak, araba sürmek, ya da “güvenli” bir şahsın yanında olmadan herhangi bir yere gitmek

Fiziksel egzersiz – Panik atak başlatabileceği inancı yüzünden

Kaçış kolay olmayan restoranlar, tiyatrolar, mağazalar ya da toplu taşıma araçları gibi yerlere gitmek

Bir topluluk buluşması gibi panik atak yaşamanın utanç verici olacağı yerler

Alkol, kafein veya belirli gıdalar veya ilaçlar gibi paniğe neden olabilecek her şeyi yemek veya içmek

Panik Atak ve Panik Bozukluğunun Nedenleri

Panik atakların ve panik bozukluğun kesin nedenleri belirsiz olsa da, aileden geçen panik atak yaşama eğilimi vardır. Ayrıca, üniversiteden mezun olmak ve işe girmek, evlenmek ve bebek sahibi olmak gibi önemli yaşam geçişleriyle bağlantılı olduğu görünmektedir; ayrıca sevilen birinin ölümü, boşanma veya iş kaybı da panik ataklarını tetikleyebilir.

Panik ataklara tıbbi durumlar ve diğer fiziksel nedenler de sebep olabilir. Panik belirtileri çekiyorsanız, aşağıdaki olasılıkları ortadan kaldırmak için bir doktora görünmeniz önemlidir:

Mitral kapak kayması; kalpteki kapakçıklarından biri doğru şekilde kapanmadığında oluşan küçük bir kalp problemi

Hipertiroidi (aşırı aktif tiroid bezi)

Hipoglisemi (düşük kan şekeri)

Uyarıcı madde kullanımı (amfetamin, kokain, kafein)

İlaçların bırakılması

Panik Ataklar ve Panik Bozukluklar İçin Tedavi

Panik ataklar ve panik bozukluklar tedavi edilebilir durumlardır. Genellikle kendi kendine yardım stratejileri veya bir dizi terapi seansı ile başarıyla tedavi edilebilirler.

Panik Atak ve Panik Bozukluk İçin Bilişsel Davranışçı Terapi

Bilişsel davranışçı terapi genellikle panik atak, panik bozukluk ve agorafobi için en etkili tedavi şekli olarak görülür. Bilişsel davranışçı terapi, panik ataklarını sürdüren veya tetikleyen düşünce kalıpları ve davranışları üzerine odaklanmaktadır. Korkularınıza daha gerçekçi bir ışıkla bakmanıza yardımcı olur.

Örneğin, araba kullanırken panik atak geçirmiş olsanız, gerçekten yaşanacak en kötü şey ne olurdu? Yolun kenarına çekmeniz gerekebilirdi, arabanızı çarpmak veya kalp krizi geçirmeniz burada bir ihtimal değildir. Gerçekten feci bir şey olmayacağını öğrendiğinizde, panik deneyimi daha az korkutucu olur.

Panik Ataklar ve Panik Bozukluklar İçin Açığa Çıkarma Terapisi

Panik bozukluğu için açığa çıkarma terapisi, sağlıklı başa çıkma yollarını öğrenme fırsatı tanıyarak, güvenli ve kontrollü bir ortamda panik fiziksel duygularla karşı karşıya kalırsınız. Sizden derin ve hızlı soluk almanız, başınızı bir taraftan diğer tarafa sallamanız veya nefesinizi tutmanız istenebilir. Bu farklı egzersizler panik atak belirtilerine benzer hissetmenize neden olur. Her açığa vurma ile, bu dahili bedensel duyumlardan daha az korkarsınız ve panik atağınız üzerinde daha fazla kontrol etme hissi duyarsınız.

Agorafobiniz varsa, korktuğunuz ve kaçındığınız durumlar da bu tedaviye dahil edilir. Belirli fobiler için de açığa çıkarma terapisi ile panik atılıncaya kadar korkulan durumla karşı karşıya kalırsınız. Bu deneyim sayesinde durumun zararlı olmadığını ve duygularınızı kontrol ettiğinizi öğrenirsiniz.

Panik Ataklar ve Panik Bozukluklar İçin İlaç Tedavisi

İlaç, panik bozukluğunun bazı belirtilerini geçici olarak kontrol etmek veya azaltmak için kullanılabilir. Ancak, tedavi etmez veya sorunu çözmez. İlaç tedavisi ağır vakalarda faydalı olabilir, ancak takip edilecek tek tedavi olmamalıdır. İlaçlı tedavi, terapi ve yaşam tarzı değişiklikleri gibi panik bozukluğun altında yatan nedenleri ele alan diğer tedavilerle kombine edildiğinde en etkili yöntemdir.

Panik atak ve panik bozukluk için kullanılan ilaçlar şunları içerir:

Antidepresanlar. Faydasını görmeniz için birkaç hafta önceden başlamış olmanız gerekiyor, bu yüzden onları sadece panik atak sırasında değil, sürekli olarak almanız gerekir.

Benzodiazepinler. Bunlar çok hızlı tesir eden anti-anksiyete ilaçlarıdır (genellikle 30 dakika ila bir saat arasında). Panik atak sırasında bu ilaçları içmek, belirtilerin hızlı bir şekilde rahatlamasını sağlar. Bununla birlikte, benzodiazepinler yüksek derecede bağımlılık yapıcıdır ve ciddi şekilde gerileme belirtilerine sebep olur, bu nedenle dikkatli kullanılmalıdır.

Panik Ataklar İçin Kendi Kendine Yardım İpuçları

Panik ataklar söz konusu olduğunda, profesyonel tedavi ve terapi büyük bir fark yaratabilir. Ancak kendinize yardımcı olmak için de yapabileceğiniz birçok şey vardır:

Panik ve kaygı hakkında bilgi edinin. Sadece panik hakkında daha fazla şey bilmek, sıkıntınızı hafifletmek için uzun bir yol kat ettirir. Panik atak sırasında yaşanan kaygı , panik bozukluğu ve savaş veya kaç tepkisi üzerine okuyun. Panik anında hissettiğiniz duyguların ve hislerin normal olduğunu ve çıldırmayacağınızı öğreneceksiniz.

Sigara, alkol ve kafein kullanmaktan kaçının. Bu maddelerin hepsi duyarlı insanlarda panik atağı kışkırtabilir. Sonuç olarak alkol, sigara, kahve ve diğer kafeinli içeceklerden kaçınmak akıllıca olacaktır. Sigara alışkanlığını atmak için yardıma ihtiyacınız varsa, Sigara İçmeyi Nasıl Kesebilirsiniz’in yöntemlerini inceleyiniz. Diyet hapları ve uyarıcı ilaçlar gibi uyarıcı maddeler içeren ilaçlarla da dikkat edin.

Nefes alıp vermeyi öğrenin. Hiperventilasyon (derin ve hızlı nefes alıp verme), panik atak sırasında ortaya çıkan birçok hissiyata (göğüste sersemlik ve gerginlik gibi) neden olur. Öte yandan derin nefes alma , panik belirtilerini hafifletebilir. Nefesinizi kontrol etmeyi öğrenerek endişelendirmeye başladığınızda kendinizi sakinleştirmek için kullanabileceğiniz bir baş etme becerisi geliştirirsiniz. Nefesinizi nasıl kontrol edeceğinizi biliyorsanız, korktuğunuz çok fazla hissi yaratma olasılığınız da düşüktür.

Gevşeme tekniklerini uygulayın. Düzenli olarak uygulandığında, yoga, meditasyon ve geliştirici kas gevşetme gibi aktiviteler, vücudun gevşeme tepkilerini güçlendirecektir-anksiyete ve panikle ilgili stres tepkimeleri de bu durumun tam tersidir. Bu gevşeme uygulamaları sadece gevşemeyi desteklemekle kalmaz, aynı zamanda sevinç ve dinginlik duygularını arttırırlar. Bu yüzden günlük rutininizde bu aktivitelere vakit ayırın.

Aile ve arkadaşlarınızla yüz yüze bağlantı kurun. Yalnız hissettiğinizde kaygı gelişir, bu yüzden size yakın kişilerle düzenli olarak bağlantı kurun. Bağlantı kuracak kimseniz olmadığını düşünüyorsanız, yeni insanlarla tanışma ve destekleyici arkadaşlıklar kurma yollarını keşfedin.

Düzenli egzersiz yapın. Egzersiz doğal bir kaygı yardımcısıdır, bu nedenle çoğu günlerde en az 30 dakika hareket etmeye çalışın (üç kere 10 dakikalık aktiviteler de bir o kadar iyidir). Kollarınızı ve bacaklarınızı hareket ettirmeyi gerektiren ritmik aerobik egzersizler (yürüyüş, koşmak, yüzmek veya dans etmek gibi) özellikle etkili olabilir.

Yeterli dinlendirici bir uyku çekin. Yetersiz ya da kalitesiz uyku kaygıyı daha da kötüleştirebilir, bu nedenle gece yedi – dokuz saat arasında kaliteli uyumayı deneyin. İyi uyku alma probleminiz varsa, iyi bir gece uykusu elde etmek için ipuçları  size yardımcı olabilir.

Yazarlar: Melinda Smith, M.A. ve Jeanne Segal, Ph.D.
Çeviren: Tuğba Alp
Kaynak : helpguide

Libido Dergisi’nde yayımlanan, Libido Dergisi yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır.

Yazar:

Libido Dergisi, psikanaliz, felsefe ve insan bilimleri alanlarında makale, deneme ve çevirileri içeren iki aylık bir psikanaliz dergisidir. Genel okur-yazar kitlede psikanaliz kuramlarına duyulan ilgilinin artması, psikanalizin yaygınlaşmasını amaçlamaktayız. Psikanaliz kuramlarına duyulan ilginin gelişmesi amacıyla farklı psikanaliz akımları hakkında en tutarlı akımları ve bilgileri okuyucu ile buluşturarak dergimizi ve psikanaliz hakkındaki Türkçe yazıları geliştirmeye çalışmaktayız.